İsim Değiştirme Davası

İsim değiştirme davası ya da diğer bir deyişle ad soyad değiştirme davası, Türkiye’de isim değişikliği için başvurulabilecek yegane yöntemdir. Antalya, isim değiştirme davalarının çok sık görüldüğü bir şehir olup, isim değişikliği için alanında uzman bir avukatla çalışılması elzemdir.

Mahkeme kararı olmadan Nüfus Müdürlüğü’ne giderek isim değiştirilebilir mi?

Son dönemde isim değişikliği için mahkeme kararına gerek olmadığı ve isim değişikliklerinin bizzat Nüfus Müdürlükleri’ne giderek yaptırılabileceğine ilişkin internette yayılan haberler, tam anlamıyla gerçeği yansıtmamaktadır. Bu şekilde doğrudan Nüfus Müdürlüğü’ne başvurularak ad soyad değişikliği yapılabilmesi sadece yazım hatalarından kaynaklı isim değişikliklerinin düzeltilebilmesi bakımındandır. Örneğin, kişinin isminin “Raziye” olmasına rağmen nüfus kayıtlarına harf hatasından kaynaklı “Rasiye” olarak geçmiş olması durumunda, kişinin nüfus müdürlüğüne başvurarak ismini “Raziye” olarak düzelttirmesi 2017 yılı içerisinde açıklanan mevzuat değişikliğiyle mümkün hale gelmiştir.

Söz konusu değişiklik şu şekildedir:

7039 sayılı kanun ile getirilen değişiklik:

Kişinin iki yıl içerisinde yerleşim yerinin bulunduğu nüfus müdürlüğüne yazılı olarak başvurması kaydıyla; 21/6/1934 tarihli ve 2525 sayılı Soyadı Kanununun 3 üncü maddesine aykırı soyadları ile yazım ve imla hatası veya düzeltme işareti kullanılmamasından kaynaklanan anlam değişiklikleri bulunan ad ve soyadları, mahkeme kararı aranmaksızın, il veya ilçe idare kurulunun vereceği kararla bir defaya mahsus olmak üzere değiştirilebilir.

Bunun dışında olan, yani yazım hataları dışında kalan isim ve soyisim değişiklikleri için mahkeme kararı alınması zorunludur.

İsim değiştirme davasıyla mevcut isme yeni bir isim eklenebilir mi?

İsim değiştirme davasıyla birtakım koşulların varlığı halinde mevcut ismin tamamen başka bir isimle değiştirilmesi, mevcut ismin bir bölümünün çıkartılması ya da mevcut isme yeni bir ek ya da yeni bir ad eklenmesi mümkündür. Aynı hususlar soyadı değişikliği davaları bakımından da geçerlidir. Bu değişikliklerin mahkemece kabul edilmesi için kanunun aradığı bazı şartların gerçekleşmesi gerekmektedir.

İsim ve soyisim değiştirmek için mahkemenin aradığı şartlar nelerdir?

İsim değişikliği davalarının kabul edilebilmesi için Türk Medeni Kanunu’nda aranan şart, isim değişikliği için haklı bir sebebin varlığıdır. Ancak kanunda hangi sebeplerin haklı sebep sayıldığı belirtilmemiştir. Bu nedenle, ne tür sebeplerin haklı sebep sayılabileceği uygulamada emsal Yargıtay kararlarıyla tespit edilebilmiştir. Öte yandan hangi hallerin haklı sebep teşkil edebileceğine ilişkin Nüfus Kanunu’nun 21. maddesi ve Soyadı Kanunu’nun 3. maddeleri de göz önünde bulundurulacaktır. Emsal kararlar ve söz konusu kanun maddeleri beraber değerlendirildiğinde haklı sebepler şu şekilde sıralanabilmektedir:

  • Milli kültüre uygun olmayan,
  • Örf ve adetlere uygun olmayan,
  • Gülünç ve çirkin anlamları olan,
  • Kişisel ilişkilerde veya meslek ve sanatın icrasında yanlış anlamalar doğurabilecek nitelikte olan,
  • Sosyal hayatında farklı isimle çağırılan kişilerin resmiyette gözüken ve kullanılmayan

isimler, isim değiştirme davalarıyla değiştirilebilmektedir.

Buna göre aşağıda sayılan hallerin isim değişikliği davalarında haklı sebep olarak kabul edileceği söylenebilecektir:

  • Gülünç, çirkin, iğrenç veya ahlaka aykırı bir anlam taşıyan ismin bulunması
  • İsmin elverişsizliği veya söylenmesinin güç olması
  • Aynı ismin birden fazla kişi tarafından kullanılması nedeniyle başkaları ile karışıklığa yol açması
  • Din ve uyruk değişikliği halinde mevcut ismin kişinin hayat görüşüyle uyum sağlamaması
  • Cinsiyet değiştirme halinde mevcut ismin kişinin fiziksel görüntüsüyle uyum sağlamaması
  • Kişinin başka bir isim ile tanınıyor olması
  • İsmin kişinin ilerlemesine veya ticari faaliyetlerine engel olması
  • Aileden birinin ağır suç işlemesi veya kötü şöhret sahibi olması
  • Kullanılması yasak isim kullanılıyor olması Kişisel ilişki sağlama

 

ve benzeri haller haklı sebep olarak değerlendirilebilecektir.

 

İsim ve soyisim değişikliği davaları kaç kere açılabilir?

Konuyla ilgili Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36. maddesi oldukça açık bir hüküm içerdiğinden, isim değişikliğine ilişkin davalar sadece bir defaya mahsus olmak üzere açılabilmekteydi. Ancak aşağıda yer alan kanun hükmü Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiği için birden fazla kez isim değiştirme davası açılması ve isim değiştirilmesi artık mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilen kanun hükmü şu şekildedir:

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36. maddesi:

(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:

a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları Cumhuriyet savcısı ve nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) Aynı konuya ilişkin olarak nüfus kaydının düzeltilmesi davası ancak bir kere açılabilir. Ad değişikliği halinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eş ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.

İsim değiştirme davasında nelere dikkat edilmelidir?

İsim değişikliği davalarında, ismini değiştirmek isteyen davacının en az 2 tanık göstermesi zorunludur. Söz konusu tanıklar, davacının dayandığı haklı sebebin varlığının ispatını sağlamak üzere mahkemece dinlenecektir. Bazı durumlarda mahkeme tanık beyanlarını yeterli görmeyip, kolluk araştırması vasıtasıyla haklı sebebin var olup olmadığını araştırmak isteyebilmektedir.

İsim değiştirme davası ne kadar sürer, avukatsız dava açılabilir mi?

İsim değiştirme davalarının süresi, mahkemenin yoğunluğuna, dinlenecek tanıkların belirlenen günde mahkemeye katılıp katılamadığına, dayanılan haklı sebep gereği mahkemenin ek araştırmalar yapmak isteyip istemeyeceğine göre değişiklik gösterebilmektedir. Ancak ortalama olarak isim değişikliği davasının 6 ay içerisinde tamamlanabileceği ve kararın kesinleşeceği söylenebilmektedir.

Davanın avukatsız açılmasında yasal bir engel bulunmayıp, bu durum sadece bir kez açılabilen bu davanın yanlış açılması halinde ismini değiştirmek isteyen kişinin ciddi hak kaybına yol açabilecektir. Bu nedenle söz konusu davanın avukat aracılığıyla açılması önerilmektedir. Ayrıca dava süresince tanıkların mahkemede hazır edilmesi, şehir dışında olan tanıkların talimatla dinlenmesi, haklı sebep konusunda mahkemenin ikna edilmesi konularında davanın avukatla takip edilmesi önemli olup, avukatsız açılan davaların takipsiz bırakılması nedeniyle vatandaşların haklarının yanmasına neden olduğu söylenebilecektir.

Altınkan Avukatlık Bürosu bünyesinde isim değiştirme, ad ve soyad değişikliği, isim düzeltme ve benzeri her türlü dava konusunda avukatlık hizmeti verilmekte olup, detaylar için randevu almanız mümkündür.

Cinsiyet Değiştirme Davası

Antalya cinsiyet değişikliği davalarının en sık görüldüğü illerden bir tanesidir. Cinsiyet değiştirme,ülkemizde bizzat Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiş bir haktır. Elbette bu hakkın kullanılabilmesi için bir takım şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.

Bu şartlardan en önemlisi cinsiyet değiştirmek isteyen kişinin mahkemeden izin almasına yönelik şarttır. Diğer bir deyişle, kadından erkeğe ya da erkekten kadına dönüşmek isteyen kişinin Türkiye’de bu isteğini gerçekleştirebilmesi için mahkemeden izin alması şarttır.

Avrupa’nın bir çok ülkesinde sadece isteğe bağlı olarak gerçekleştirilebilen bu fizyolojik değişim, Türkiye’de mahkeme kararına ve oldukça yorucu bir prosedüre tabi kılınmıştır.

Cinsiyet değişikliğini konu alan kanun maddesi, Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesidir. İlgili madde şu şekildedir:

“TMK 40. Cinsiyet değişikliğinde
Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunduğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır.

Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbi yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması halinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir.”

Görüldüğü üzere cinsiyet değiştirebilmenin şartları, kanun maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bunlar:

1- Mahkemeden izin almak
2- 18 yaşını doldurmuş olmak
3- Evli olmamak
4- Transseksüel yapıda olmak
5- Cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olması
6- Üreme yeteneğinden sürekli bir biçimde yoksun olunması
7- Tüm şartların gerçekleştiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi.

Kanunda belirtilen şartlardan; “üreme yeteneğinden sürekli bir biçimde yoksun olunması” haline ilişkin şart, Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’ya ve kişilik haklarına aykırı bulunduğu için iptal edilmiştir. Buna göre 2018 yılından itibaren üreme yeteneğinden sürekli olarak yoksun kalma, mahkemece bir şart olarak aranmayacaktır.

Nitekim söz konusu şart, cinsiyet değişikliğinin sadece kişinin üreme yeteneği olmadığı hallerde bir zorunluluk arz ettiğine ilişkin çelişkili ve hatalı bir düşüncenin ürünüdür. Oysa cinsiyet değiştirme ihtiyacı, fizyolojik nedenlerden daha çok, kişinin psikolojik olarak kendini bedenine ait hissetmemesinden kaynaklanmaktadır.

Ayrıca, zaten mahkemeden alınacak iznin ardından kişi cinsiyet değiştirme ameliyatı olabilecek, bunun ardından üreme yeteneğinden yoksun kalacaktır. Daha başlangıçta mahkemeden izin almadan üreme yeteneğinden yoksun kalınmasının aranması, kanunun ve cinsiyet değişikliğne ilişkin düzenlemenin ruhuna aykırı olup, kendi içerisinde çelişki içermektedir. Bu nedenlerle Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen bu şart, artık mahkemelerce aranmayacaktır.

Netice itibariyle, yukarıda sayılı şartları taşıyan kişi mahkeme cinsiyet değiştirme ameliyatına izin almak için başvurabilecek, mahkeme bu kişiyi tam teşekküllü bir eğitim ve araştırma hastanesine sevk edecek, sevk neticesinde uzun süren tıbbi değerlendirmeler neticesinde kişinin cinsiyet değişikliğine uygun olduğuna ilişkin hastane raporu verilmesiyle, mahkeme kişiye cinsiyet değiştirme ameliyatı için izin verecektir.

Hastane tarafından verilecek sağlık raporunda, cinsiyet değişikliğinin kişi için  ruhen ve bedenen zorunlu olduğu, yani kişinin transseksüel yapıda olduğu belirtilecektir. Söz konusu raporu, eğitim ve araştırma hastanelerinde “Cinsel Kimlik Konseyi” adı verilen bir heyet vermektedir. Söz konusu heyetin içerisinde psikiyatr, plastik cerrah, kadın doğumcu, ürolog, genetikçi, endokrinolog ve ayrıca bir de hukukçu yer alır.

 Ülkemizde söz konusu sağlık raporlarını vermeye en yetkin hastaneler; İzmir Dokuz Eylül, İstanbul Cerrahpaşa, Ankara Hacettepe ve İstanbul Çapa Hastaneleri’dir. Söz konusu bu hastanelerde cinsiyet değiştirme ameliyatları uzun yıllardır yapılmakta ve  bu hastanelerde cinsel kimlik konseyi bulunmaktadır.

Mahkemenin hastaneyi yaptığı sevk işleminin ardından, kişiyi ilk olarak bir psikiyatr görecektir. Ardından diğer birimlere yönlendirme yapılmakta ve kişinin durumuna göre, kadından erkeğe ya da erkekten kadına dönüşmesi hallerinde farklı hormon tedavileri uygulanmaktadır.  Hastanede tüm aşamaların tamamlanmasının ardından hastanenin cinsiyet değişikliğine olumlu rapor vermesiyle söz konusu rapor mahkemeye gönderilir ve mahkeme gelen rapora uygun şekilde cinsiyet değiştirme ameliyatına izin verdiğine ilişkin kararını açıklar.

İzin kararıyla beraber kişi, cinsiyet değişikliği ameliyatını olur ve ameliyatın gerçekleştiğine, kişinin cinsiyetinin değiştiğine ilişkin rapor, astane tarafından mahkemeye gönderilir. Bunun ardından mahkeme kişinin nüfus kayıtlarında cinsiyetinin düzeltilmesi ve nüfus cüzdanının değiştirilmesi için ikinci kararını verecektir. Burada kişinin nüfus bilgilerinde bir değişiklik olması sebebiyle cinsiyet değişikliği davası Nüfus Müdürlüğü’ne karşı açılmalıdır.

Altınkan Avukatlık Bürosu, söz konusu cinsiyet değiştirme davalarına ilişkin olarak her türlü hukuki yardımı sağlamakta ve bu davalarda avukatlık hizmeti vermektedir. Detaylı bilgi için randevu almanız yeterlidir.