Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması: Kapsamlı Hukuki Rehber

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması İçin Hukuki Altyapı

Türkiye, stratejik konumu, güçlü iç pazarı ve genç nüfusuyla yalnızca yerli değil, yabancı yatırımcılar için de cazip bir yatırım merkezi haline gelmiştir. Gelişen hukuk sistemi ve yatırım dostu düzenlemeler sayesinde, Türkiye’de yabancıların şirket kurması süreci geçmişe kıyasla daha kolay ve şeffaf hale getirilmiştir. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çerçevesinde yerli ve yabancı yatırımcılara eşit muamele esası getirilmiş, yatırım süreçlerine yönelik pek çok engel ortadan kaldırılmıştır.

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Kapsamında Eşitlik İlkesi

Yabancı yatırımcılar, uluslararası antlaşmalar ve özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, Türk yatırımcılarla aynı haklara sahiptir. Kanunun 3. maddesi uyarınca yabancılar Türkiye’de doğrudan yatırım yapma hakkına sahiptir. Böylelikle Türkiye’de yabancıların şirket kurması süreci, hukuki olarak yerli yatırımcılarla aynı usullere tabidir. Bu kanunla birlikte izin ve onay sisteminden bildirim esasına geçilmiş, bürokratik işlemler en aza indirilmiştir.

Yabancıların Kurabileceği Şirket Türleri

Yabancı yatırımcıların Türk Ticaret Kanunu’na göre aşağıdaki şirket türlerini kurması mümkündür:

• Anonim Şirket: Asgari 50.000 TL sermaye ile kurulur. Tüm ortaklar yabancı olabilir, yönetim kurulu üyeleri Türk vatandaşı olmak zorunda değildir.
• Limited Şirket: En az bir, en fazla 50 ortağın  kurması mümkündür. Asgari sermaye 10.000 TL’dir. Ortakların tümü yabancı olabilir.
• Kollektif Şirket: Sadece gerçek kişilerin kurması mümkündür. Ortakların sorumluluğu sınırsızdır.
• Komandit Şirket: En az bir komandite (gerçek kişi) ve bir komanditer ortak kuracaktır.
• Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket: Karma niteliktedir. Anonim ve komandit unsurları taşımaktadır.
• Kooperatifler: Yardımlaşma ve dayanışma esastır. Ortakların gerçek veya tüzel kişi olması mümkündür.
• Adi Şirket: Türk Borçlar Kanunu’nda yer almaktadır. Tüzel kişiliği yoktur.

Yeni düzenlemelerle birlikte, yabancıların tüm bu şirket türlerini kurma imkanı bulunmaktadır.

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması Sürecinin Aşamaları

Türkiye’de yabancıların şirket kurması için takip edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. Şirket türünün seçimi ve esas sözleşmenin hazırlanması: Şirketin unvanı, adresi, sermaye miktarı, faaliyet konusu ve yönetim şekli belirlenmelidir.
2. Gerekli belgelerin temini: Ortakların pasaportları, vekaletnameler, faaliyet belgeleri ve adres belgeleri hazırlanır.
3. İmza beyannamelerinin hazırlanması: Şirketi temsil edecek kişilerin imzaları noter veya yetkili kurumlarca onaylanmalıdır.
4. Rekabet Kurumu payının yatırılması: Sermayenin %0,04’ü ilgili kuruma ödenmelidir.
5. Sermayenin yatırılması: Anonim şirketlerde sermayenin en az %25’i tescil öncesi banka hesabına yatırılmalıdır.
6. Ticaret sicil başvurusunun yapılması: Belgelerle birlikte başvuru yapılmaktadır, tescil ile tüzel kişilik kazanılmaktadır.
7. Yasal defterlerin tasdiki ve imza sirkülerinin düzenlenmesi: Şirketin ticari defterleri onaylanır, temsilcilerin imzaları tescillenir.

Yabancıların Türkiye’de Şirket Kurması İçin Gerekli Belgeler

Şirket kuruluş sürecinde aşağıdaki belgeler gereklidir:

• Esas sözleşme
• Ortaklara ait noter onaylı pasaport fotokopileri
• Yetkililere ait faaliyet belgesi ve vekaletnameler
• İmza beyannamesi
• Vergi dairesi başvuru dilekçesi
• Kira sözleşmesi ya da adres beyanı
• Kuruluş bildirimi, rekabet payı ödeme dekontu, ticaret odası kayıt belgeleri

Ayrıca belgelerin yabancı ülkelerde düzenlenmişse; apostil şerhi ile birlikte konsolosluk veya noter onayı da gerekecektir.

Çalışma İzni Zorunluluğu

Yabancı yatırımcıların bazı durumlarda çalışma izni alması gerekecektir. Anonim şirketin yurt dışında ikamet eden yönetim kurulu üyeleri veya limited şirketin şirket yetkilisi olmayan ortakları için bu zorunluluk kaldırılmıştır. Ancak şahıs şirketi kuracak yabancı gerçek kişilerin Türkiye’de en az beş yıllık ikamet iznine sahip olmaları ve ardından serbest çalışma izni almaları gereklidir.

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması ve Avukat Desteği

Yabancılar, Türkiye’de şirket kurulum sürecini kendileri yürütebilecekleri gibi, bir Türk avukata verecekleri vekaletname ile de tüm işlemleri gerçekleştirebilirler. Bu yöntem süreçlerin hukuka uygun, eksiksiz ve hızlı bir şekilde yürütülmesini sağlar.

Yabancı Ortaklı Şirket Kuruluş Maliyetleri

Türkiye’de yabancıların şirket kurması sürecinde maliyetler birçok değişkene bağlıdır. Toplam gideri şirket türü, sermaye miktarı, ortak sayısı ve danışmanlık hizmeti maliyetleri etkiler. Bu bakımdan genel olarak aşağıdaki kalemler göz önünde bulundurulmalıdır:

• Rekabet Kurumu’na yapılan ödeme
• Noter ve tercüme işlemleri
• Apostil ücretleri
• Avukatlık hizmeti (varsa)
• Sermayenin %25’i kadar banka mevduatı
• Kuruluş vergileri ve harçlar

Vergisel Yükümlülükler ve Devlet Teşvikleri

Türkiye’de kurumlar vergisi oranı %20’dir. Gelir vergisi oranı şahıs şirketleri için %15 ile %35 arasındadır. Ayrıca Katma Değer Vergisi (KDV), Damga Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gibi vergiler de uygulanmaktadır. Türkiye, çok sayıda ülke ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması imzalamıştır. Bu anlaşmalar, yabancı yatırımcıların hem Türkiye’de hem kendi ülkelerinde aynı kazanç üzerinden iki kez vergi ödemelerini engeller.

Bu bağlamda devlet teşvikleri kapsamında, yabancı yatırımcılara aşağıdaki avantajlar sağlanabilmektedir:

• Vergi indirimi ve muafiyetler: Belirli bölgelerde veya sektörlerde yatırım yapan firmalara gelir ve kurumlar vergisi indirimi söz konusudur.
• Yatırım yeri tahsisi: Özellikle organize sanayi bölgelerinde arsa tahsisi kolaylaştırılmıştır.
• Sigorta primi işveren hissesi desteği: Belirli teşvik bölgelerinde istihdam edilen personelin sigorta primlerinin bir kısmı devlet tarafından karşılanır.
• Faiz ve KDV desteği: Faiz giderlerine destek verilmekte, KDV istisnası sağlanabilmektedir.
• Gümrük vergisi muafiyeti: Makine ve teçhizat gibi yatırım mallarının ithalatında gümrük vergisi muafiyeti söz konusudur.

Ayrıca, sektörel teşvik programları kapsamında savunma sanayi, enerji, bilişim, yenilenebilir enerji ve ilaç sanayi gibi stratejik alanlarda faaliyet gösteren yatırımlar için özel destek mekanizmaları uygulanacaktır.

Sonuç

Yasal düzenlemeler sayesinde Türkiye’de yabancıların şirket kurması artık daha erişilebilir ve şeffaf bir hale gelmiştir. Zira yabancı yatırımcılar, yerli girişimcilerle aynı haklara sahip olup çeşitli teşvik ve muafiyetlerden de faydalanabilmektedir. Ayrıca, stratejik sektörlere yatırım yapan firmalar daha da avantajlı hale gelmektedir. Ancak şirket kuruluş süreci; belge hazırlığı, hukuki yükümlülükler ve tescil işlemleri bakımından uzmanlık gerektirir. Bu nedenle yatırımcıların süreci bir avukat rehberliğinde yürütmeleri önemlidir.